ⓘ Fəza-zaman

                                     

ⓘ Fəza-zaman

Fəza-zaman anlayışı Nisbilik nəzəriyyəsində fəza və zamanın vahid 4 ölçülü koordinat sisteminin müxtəlif hissələri kimi götürülməsindən formalaşıb. Nisbilik nəzəriyyəsi kəşf olunana qədər mexanikada Nyuton qanunları və Qalileyin nisbilik prinsipi əsas yeri tuturdu. Bu çərçivədə fəza, sərbəst hərəkətin mümkün olduğu və 3 ölçülü koordinat sistemi ilə təsvir oluna biləcək mühit, zaman isə bu fəzadakı hərəkəti xarakterizə edən kəmiyyət olaraq götürülürdü. Beləliklə, nisbilik nəzəriyyəsindən əvvəl fəza və zaman bir-birindən ayrı anlayışlar idi. Lakin Albert Eynşteyn zaman və uzunluğun nisbi anlayışlar olduğunu göstərdikdən sonra Herman Minkovski, hadisələri 3 ölçülü fəzada dəyərləndirmək əvəzinə 4 ölçülü fəzazaman koordinat sistemində dəyərləndirməyin daha əlverişli olduğu qənaətinə gəldi. Belə olduqda zaman özü keçmişdən gələcəyə doğru bir istiqamət kimi götürülürdü. Ümumi Nisbilik Nəzəriyyəsinin kəşf olunmasında Xüsusi Nisbilik Nəzəriyyəsinin, Minkovski koordinat sistemində təsviri böyük rol oynayıb.

                                     
  • Fəza mexanikası ing. celestial mechanics - mexanika qanunlarının köməyi ilə göy cismlərinin hərəkətini öyrənən astronomiya sahəsi. Fəza mexanikası Ay
  • görə: 1 bütün fəza nöqtələri eyni hüquqludur, yəni hər fiziki prosesi eyni şəkildə fəzanın istənilən nöqtəsində icra etmək mümkündür 2 fəza izotropdur
  • Nəzəriyyəsinin əsas tədqiqat obyektidir və çox vaxt qısaca metrika adlanır. Fəza - zaman riyazi olaraq 4 - ölçülü hamar çoxobrazlı kimi təsvir olunur, metrika g
  • Eynşteyn sahə tənlikləri - qravitasiyanın, əslində fəza - zamanın kütlə və enerji tərəfindən əyilməsi ilə meydana çıxan anlayış olduğunu riyazi şəkildə göstərən
  • Zaman - fizikada və başqa təbiət elmlərində bizim kainatın ölçüsü kimi qəbul edilir. O ölçüləbilmə qabliyyətinə malik olub kainatda baş verən istənilən
  • Metafizikanın tədqiqat sahələri mövcudluq, obyektlər və onların xüsusiyyətləri, fəza və zaman səbəb və nəticə, eləcə də mümkünlülük anlayışlarını özündə ehtiva edir
  • həndəsəsinə tabe olan sonsuz fəza kimi təsvir olunur. Bu fəzada vaxt həmişə və hər yerdə bərabər sürətlə axır Kainat zaman və məkanca sonsuz olmaqla bircinsdir
  • Kosmik fəza - Yerin atmosferindən kənarda və digər kosmik cisimlər arasında yerləşən amma kosmik cismlər istisna olmaqla kainatın geri qalan hissəsində
  • Müasir fizika cazibəyə Ümumi Nisbilik Nəzəriyyəsi çərçivəsində yanaşır, yəni fəza - zamanın əyriliyi kimi. Nyutonun nəzəriyyəsi cazibəni qüvvə kimi hesab edir
  • topalar elə paylanmışdır ki, Metaqalaktikanın ayrı - ayrı fəza hissələrində orta sıxlıq eynidir və bu fəza hissələrinin hər birinin ölçüsü Metaqalaktikadan çox - çox